در سطح اندیشگی بعد از مشروطه دو گفتمان سیاسی قابل تمایز هستند: گفتار مشروطهخواهی با تاکید بر تمرکز قدرت قانونمحور و گفتار تجددطلبی سازمانیافته با تاکید بر تمرکز قدرت شخصمحور. طرفداران گفتمان مشروطه طلب فرآیند دولت- ملتسازی را با اتکا به رهیافتهای دموکراتیک مطلوب میدانستند؛ اما تجددخواهان سازمانیافته معتقد به ملتسازی با اتکا به رویکردی نخبهگرایانه و با تاکید بر مرکزگرایی دولتی بودند. این رویکرد اندیشگی اخیر واجد سویههایی بود که اندیشه دموکراتیک نسل اولیه روشنفکران را در محاق میبرد و…