دست بسته فدرال‌رزرو

در پی اعلام تعرفه‌های جدید و گسترده از سوی دولت دونالد ترامپ، جروم پاول، رئیس بانک مرکزی آمریکا، شامگاه شنبه در کنفرانس سالانه انجمن پیشرفت روزنامه‌نگاری اقتصادی، ارزیابی به‌روزشده‌ای از وضعیت اقتصاد آمریکا و سیاست‌های احتمالی بانک مرکزی ارائه داد.

او گفت که اقتصاد آمریکا احتمالا وارد دوره‌ای از افزایش قیمت‌ها و کاهش رشد خواهد شد؛ چیزی که تا چند هفته پیش چندان محتمل به نظر نمی‌رسید. پاول تصریح کرد که فدرال‌رزرو باید اطمینان حاصل کند که افزایش ناگهانی سطح قیمت‌ها تبدیل به مشکلی پایدار در زمینه تورم نشود. این جمله، نشان‌دهنده موضع انقباضی‌تر پاول نسبت به گذشته بود. پاول تاکید کرد که امکان دارد اثرات تورمی تعرفه‌ها ماندگار باشد. این در حالی است که پاول در ماه گذشته اثر تعرفه‌ها را «گذرا» توصیف کرده بود.

اگرچه پاول از اتخاذ تصمیمات فوری در سیاست‌های پولی خودداری کرد، اما اعلام کرد که فدرال رزرو در حال مشاهده تحولات اقتصادی است. پاول انتظار دارد رشد اقتصادی کمی کند شود، ولی این روند را غیرعادی ندانست. به بیان دیگر، فدرال‌رزرو هنوز از شتاب‌زدگی در واکنش به تغییرات سیاسی پرهیز می‌کند و منتظر داده‌های واقعی برای تحلیل دقیق‌تر است.

پاول هشدار داد که در صورت تاثیرگذاری تعرفه‌ها در انتظارات تورمی مصرف‌کنندگان و بنگاه‌ها، ممکن است با تداوم تورم بالا روبه‌رو باشند. او گفت: «وظیفه ما این است که انتظارات بلندمدت تورمی را به‌خوبی تثبیت کنیم و اطمینان یابیم که یک افزایش یک‌باره در سطح قیمت‌ها به یک مشکل تورمی پایدار تبدیل نشود.» این سخنان نشان‌دهنده نگرانی جدی فدرال‌رزرو از احتمال بروز تورم ساختاری است. اقتصاددانان پیش‌بینی می‌کنند که تورم در سال جاری حداقل یک درصد افزایش یابد؛ چرا که مجموعه کامل تعرفه‌هایی که ترامپ اعلام کرده، به‌زودی اجرایی خواهد شد.

3 copy

در حال حاضر، اختلاف زیادی بین پیش‌بینی تحلیلگران از اقدامات آتی فدرال‌رزرو وجود دارد. در حالی که موسسه یوبی‌اس انتظار کاهش چهار مرتبه کاهش نرخ بهره را دارد، تحلیل‌گران مورگان استنلی معتقدند که بانک مرکزی در موقعیتی نیست که بتواند به‌راحتی نرخ‌ها را کاهش دهد. دلیل این اختلاف‌نظرها، ماهیت دوگانه تاثیر تعرفه‌هاست؛ این تعرفه‌ها از یک‌سو، موجب کند شدن رشد اقتصادی و افزایش بیکاری می‌شوند که نیازمند سیاست انبساطی است و از سوی دیگر، به افزایش قیمت‌ها دامن می‌زنند که سیاستی انقباضی را می‌طلبد. در همین راستا برخی اقتصاددانان از احتمال وقوع رکود تورمی (stagflation) سخن می‌گویند. رکود تورمی یکی از سخت‌ترین چالش‌ها برای بانک‌های مرکزی محسوب می‌شود که در آن هم رشد اقتصادی کند است و هم نرخ تورم بالا باقی می‌ماند.

بازارها نیز واکنش تندی به تعرفه‌ها و سخنان پاول نشان دادند.

به گزارش بلومبرگ، شاخص‌های بازار سهام به‌طور میانگین ۱۱ درصد کاهش یافته‌اند و بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری ایالات‌متحده نیز به زیر چهار درصد سقوط کرده است. همزمان، ترامپ با انتشار یک پست در شبکه‌های اجتماعی، خواستار کاهش فوری نرخ بهره شده و از پاول به عنوان فردی که همیشه دیر عمل می‌کند، انتقاد کرده است. با این حال، پاول احتمال کاهش نرخ بهره در آینده نزدیک را رد کرد. گزارش اشتغال که روز شنبه منتشر شد نیز از موضع فدرال‌رزرو در خصوص ثابت نگه داشتن نرخ‌های بهره حمایت کرد. زیرا این آمار نشان‌دهنده قدرت بازار کار در ایالات متحده بود.

پاول با تمرکز بر مساله تورم نشان داد که مقامات فدرال‌رزرو توانایی کمتری برای پیش‌بینی و جلوگیری از ضعف اقتصادی ناشی از تعرفه‌ها دارند. این بدان معناست که توجه سکانداران پولی ممکن است تنها پس از وقوع پیامدهایی همچون افزایش بیکاری و کاهش مصرف به این مسائل معطوف شود. به عبارت دیگر، فدرال‌رزرو فقط می‌تواند به تحولات اقتصادی واکنش نشان دهد و توانایی انجام هیچ‌گونه اقدام پیشگیرانه‌ای را ندارد. این رویکرد تفاوتی آشکار با عملکرد فدرال‌رزرو در سال گذشته دارد. آن زمان، مقامات این نهاد برای پیشگیری از ضعف بازار کار، نرخ بهره را از سپتامبر تا دسامبر به اندازه یک درصد کاهش دادند. آنها احساس می‌کردند که فضای کافی برای این کار دارند، چون نرخ‌ها در بالاترین سطح دو دهه اخیر بودند و تورم نیز کاهش یافته بود. اگرچه فدرال‌رزرو تا کنون استقلال خود را حفظ کرده و در مقابل درخواست‌های ترامپ از خود مقاومت نشان داده، اما اقدامات تهاجمی دولت جدید آمریکا، بانک مرکزی را در شرایطی قرار داده که نتواند واکنش خاصی نشان دهند و صرفا مشاهده‌گر باشد.